Załącznik do Uchwały Nr XXIX/418/2005							    Rady Miasta Racibórz z dnia 23 lutego 2005 r.

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI

OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ

W  RACIBORZU

za 2004 rok

	Spis treści	strona	
	
Wstęp	
3	
	
Struktura organizacyjna OPS w Raciborzu	
4	
	
Pomoc społeczna i jej realizacja	
4	
	
Świadczenia rodzinne i ich realizacja	
34	
	
Dzienny Dom Pomocy Społecznej, Mieszkania chronione	
40	
	
Współpraca z mediami, instytucjami i organizacjami pozarządowymi	
42	
	
Działania podejmowane w celu poprawy warunków pracy w OPS Racibórz	
44	
	
Zasoby kadrowe OPS w Raciborzu 	
46	
	
Analiza stopnia realizacji wniosków ze sprawozdania za 2003 r.	
48	
	
Wnioski na 2005r.	
49	
	
Wykaz wykresów i tabel  	
50	

WSTĘP

Ośrodek Pomocy Społecznej w Raciborzu jest jednostką organizacyjną Gminy Racibórz. Działa na podstawie obowiązujących przepisów prawa: Statutu zatwierdzonego Uchwałą Rady Miasta Racibórz Nr XXI/314/2004 z dnia 30.06.2004 r., Zarządzenia Nr 942/2004 Prezydenta Miasta Racibórz z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie akceptacji Regulaminu Organizacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz aktów prawnych wydanych przez Radę Miasta, Zarząd Miasta, Prezydenta Miasta Racibórz i Dyrektora Ośrodka.

Działalność Ośrodka Pomocy Społecznej w Raciborzu finansowana jest:
1)	ze środków budżetu Miasta,
2)	ze środków budżetu państwa,
3)	ze środków pozabudżetowych.
      	Rok 2004 był dla  Ośrodka Pomocy Społecznej w Raciborzu okresem szczególnym.
Przede wszystkim z dniem 01.05.2004r. weszła w życie nowa ustawa o pomocy społecznej  z dn. 12.03.2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zastępując dotychczas obowiązującą ustawę z 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.).
Jednocześnie na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z  2003 r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) z dniem 01.05.2004r. obowiązuje również nowy system wypłaty świadczeń rodzinnych, w którym ustalono jednolite zasady przyznawania pomocy, a przede wszystkim wyznaczono jeden organ właściwy do wypłaty świadczeń, dotychczas realizowanych na podstawie: ustawy o pomocy społecznej (zasiłek stały, gwarantowany zasiłek okresowy, jednorazowy zasiłek macierzyński), ustawy o funduszu alimentacyjnym i ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (zasiłek rodzinny, pielęgnacyjny i wychowawczy).
Zasiłki z pomocy społecznej i świadczenia rodzinne, to dwa oddzielne, ale uzupełniające się systemy.

W pierwszym półroczu 2004 roku prowadzono intensywne prace nad zmianą statutu oraz  regulaminu organizacyjnego. Konieczność takich prac wynikała ze zmian w przepisach prawnych dot. obszaru pomocy społecznej i związanej z tym konieczności przejęcia przez Ośrodek nowego zadania - przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych.

Ponadto w swej działalności Ośrodek posiłkuje się niżej wymienionymi przepisami prawa:
1)	ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135),
2)	ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.).

I. STRUKTURA ORGANIZACYJNA OPS W RACIBORZU

      Zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym OPS w Raciborzu w skład struktury organizacyjnej Ośrodka wchodzą:
1)	Dział Pomocy Środowiskowej,
2)	Dział Świadczeń, składający się z:
a) Zespołu ds. świadczeń pomocy społecznej,
b) Zespołu ds. świadczeń rodzinnych.
3)	Dział Administracyjno-Gospodarczy,
4)	Dział Finansowo-Księgowy,
5)	Dzienny Dom Pomocy Społecznej.

II. POMOC SPOŁECZNA I JEJ REALIZACJA

Z dniem 1 maja 2004 r. zaczęła obowiązywać nowa ustawa o pomocy społecznej. 
Zasadniczym celem zmian była przebudowa systemu pomocy społecznej w taki sposób, aby:
1)	doprowadzić osoby i rodziny otrzymujące pomoc społeczną do życiowego usamodzielnienia,
2)	integrować ze środowiskiem osoby wykluczone społecznie,
3)	zapewnić potrzebującym wsparcie w przezwyciężeniu trudnej sytuacji, której nie są w stanie   samodzielnie pokonać i umożliwić im życie w godnych warunkach,
4)	stworzyć zabezpieczenie finansowe dla osób pozbawionych dochodów lub o niskich dochodach w wieku poprodukcyjnym lub niepełnosprawnych,
5)	udzielić profesjonalnej pomocy rodzinom dotkniętym skutkami patologii społecznych, w tym    przemocą w rodzinie,
6)	stworzyć sieć usług socjalnych adekwatnych do potrzeb, w tym zakresie ustawa wprowadza   nowe kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.   

Pomoc społeczna polega w szczególności na:
1)	przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych ustawą świadczeń,
2)	pracy socjalnej,
3)	prowadzeniu i rozwoju niezbędnej infrastruktury socjalnej,
4)	analizie i ocenie zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej,
5)	realizacji zadań wynikających z rozeznanych potrzeb społecznych,
6)	rozwijaniu nowych form pomocy społecznej i samopomocy w ramach zidentyfikowanych potrzeb.

Do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy:
1)	opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze   szczególnym uwzględnieniem programów pomocy społecznej, profilaktyki i rozwiązywania   problemów alkoholowych i innych, których celem jest integracja osób i rodzin z grup    szczególnego ryzyka,
2)	sporządzanie bilansu potrzeb gminy w zakresie pomocy społecznej,
3)	udzielanie schronienia zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego   pozbawionym,
4)	przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych,
5)	przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych,
6)	przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków powstałych w wyniku   zdarzenia losowego,
7)	przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków na świadczenia   zdrowotne osobom bezdomnym oraz innym osobom nie mającym dochodu i możliwości   uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym   Funduszu Zdrowia,
8)	przyznawanie zasiłków celowych w formie biletu kredytowanego,
9)	opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę, która zrezygnuje z    zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad   długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką,    ojcem lub rodzeństwem,
10)	 praca socjalna,
11)	organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych, w miejscu   zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami    psychicznymi,
12)	prowadzenie i zapewnienie miejsc w placówkach opiekuńczo - wychowawczych wsparcia   dziennego lub mieszkaniach chronionych,
13)	tworzenie gminnego systemu profilaktyki i opieki nad dzieckiem i rodziną,
14)	dożywianie dzieci,
15)	sprawienie pogrzebu, w tym osobom bezdomnym, 
16)	kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy    w tym domu,
17)	sporządzenie sprawozdawczości oraz przekazywanie jej właściwemu wojewodzie, również w    wersji elektronicznej, z zastosowaniem systemu informatycznego,
18)	utworzenie i utrzymywanie ośrodka pomocy społecznej, w tym zapewnienie środków na   wynagrodzenie pracowników.

Do zadań własnych gminy należy również:
1)	przyznawanie i wypłacanie zasiłków specjalnych celowych,
2)	przyznawanie i wypłacanie pomocy na ekonomiczne usamodzielnienie w formie zasiłków,    pożyczek oraz pomocy w naturze,
3)	prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o   zasięgu gminnym oraz kierowanie do nich osób wymagających opieki,
4)	podejmowanie innych zadań z zakresu pomocy społecznej wynikających z rozeznanych potrzeb gminy, w tym tworzenie i realizacja programów osłonowych.

Do zadań własnych zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy:
1)	przyznawanie i wypłacanie zasiłków stałych,
2)	opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne określonych w przepisach o powszechnym  ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia,
3)	organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi,
4)	przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską   żywiołową lub ekologiczną,
5)	prowadzenie i rozwój infrastruktury środowiskowych domów samopomocy dla osób z   zaburzeniami psychicznymi,
6)	realizacja zadań wynikających z rządowych programów pomocy społecznej, mających na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia.

Pomocy   społecznej   udziela   się   osobom   i   rodzinom   w   szczególności   z   powodu:
1)	ubóstwa,
2)	sieroctwa,
3)	bezdomności,
4)	bezrobocia,
5)	niepełnosprawności,
6)	długotrwałej lub ciężkiej choroby,
7)	przemocy w rodzinie,
8)	potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności,
9)	bezradności   w   sprawach   opiekuńczo  -  wychowawczych   i   prowadzenia   gospodarstwa      domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych,
10)	braku   umiejętności   w   przystosowaniu   do   życia   młodzieży   opuszczającej   placówki        opiekuńczo – wychowawcze,
11)	trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy,
12)	trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego,
13)	alkoholizmu lub narkomani,
14)	zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej,
15)	klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje:
1)	osobie samotnej gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł., zwanej dalej “kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej”,
2)	osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł., zwanej “kryterium dochodowym na osobę w rodzinie”,
3)	rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej “kryterium dochodowym rodziny”
- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7
      pkt. 2 –15 ustawy o pomocy społecznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie 
      pomocy społecznej.

Ustawa zawiera nowy uproszczony katalog: 
1) świadczeń pieniężnych. Są to:
a)	zasiłek stały - minimalna wysokość 30 zł., maksymalna 418 zł.
b)	zasiłek okresowy - minimalna wysokość 20 zł. - jest to wsparcie gwarantowane mające   docelowo wynosić co najmniej 50% różnicy pomiędzy dochodem własnym a kryterium   dochodowym. Jednakże ze względy na trudną sytuację budżetu minimalne wysokości   gwarantowane będą w kolejnych latach wynosić:
•	w 2004 r. 15%  (dla  rodziny)  i  20%  (dla  osoby  samotnie  gospodarującej)  różnicy        
•	między faktycznym dochodem a ustalonym kryterium dochodowym,
•	w 2005 r. odpowiednio 20% i 30%,
•	w 2006 r. i  2007 r. odpowiednio 25% i 35%,
•	w 2008 r. 50% .
c)	zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy,
d)	zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie,
3) świadczeń niepieniężnych, którymi są:
a)	praca socjalna,
b)	bilet kredytowany,
c)	składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne,
d)	pomoc rzeczowa w tym na ekonomiczne usamodzielnienie,
e)	sprawienie pogrzebu,
f)	poradnictwo specjalistyczne,
g)	interwencja kryzysowa,
h)	schronienie,
i)	posiłek,
j)	niezbędne ubranie,
k)	usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy,
l)	specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia,
m)	mieszkanie chronione,
n)	pobyt i usługi w domu pomocy społecznej.

Ustawa tworzy również nowy mechanizm partycypowania w kosztach utrzymania osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Pewne elementy tego rozwiązania wprowadziła już od 1 stycznia 2004r. Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, która uwolniła opłatę z tytułu pobytu od wcześniejszego ograniczenia (do 1 stycznia 2004 r. opłata za pobyt stanowiła równowartość 200% kryterium dochodowego, nie więcej jednak niż 70% dochodów osoby skierowanej do domu pomocy społecznej. Obecna ustawa wprowadza trójskładową odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Odpłatność ta ma obciążać w kolejności: pensjonariusza domu, jego rodzinę oraz w ostateczności gminę, z której pensjonariusz pochodzi, gdy jego własne środki są niewystarczające.

Realizatorem zadań, które nakłada na Ośrodek Pomocy Społecznej Ustawa o pomocy społecznej są między innymi pracownicy socjalni.
Do zadań pracownika socjalnego należy w szczególności:
1)	praca socjalna,
2)	dokonywanie analizy i oceny zjawisk, które powodują zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej oraz kwalifikowanie do uzyskania tych świadczeń,
3)	udzielanie informacji, wskazówek i pomocy w zakresie rozwiązywania spraw życiowych   osobom, które dzięki tej pomocy będą zdolne samodzielnie rozwiązywać problemy będące przyczyną trudnej sytuacji życiowej,
4)	pomoc w uzyskaniu dla osób będących w trudnej sytuacji życiowej poradnictwa dotyczącego   możliwości rozwiązywania problemów i udzielania pomocy przez właściwe instytucje   państwowe, samorządowe i organizacje pozarządowe oraz wspieranie w uzyskaniu pomocy,
5)	udzielanie pomocy zgodnie z zasadami etyki zawodowej,
6)	pobudzanie społecznej aktywności i inspirowanie działań samopomocowych w zaspokajaniu   niezbędnych potrzeb życiowych osób, rodzin, grup i środowisk społecznych,
7)	współpraca i współdziałanie z innymi specjalistami w celu przeciwdziałania i ograniczania   patologii i skutków negatywnych zjawisk społecznych, łagodzenie skutków ubóstwa,
8)	inicjowanie nowych form pomocy osobom i rodzinom mającym trudną sytuację życiową oraz   inspirowanie powołania instytucji świadczących usługi służące poprawie sytuacji takich osób i rodzin,
9)	współuczestniczenie w inspirowaniu, opracowaniu, wdrożeniu oraz rozwijaniu regionalnych i   lokalnych programów pomocy społecznej ukierunkowanych na podniesienie jakości życia.
	
Wszelka pomoc skierowana jest do indywidualnego klienta / rodziny, a wydanie decyzji administracyjnej następuje na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu pobytu klienta przez pracownika socjalnego.
Pracownik kieruje się zasadą dobra osób i rodzin, którym służy. Ma obowiązek przeciwdziałania praktykom niehumanitarnym i dyskryminującym osobę, rodzinę lub grupę.

Jednym z głównych zadań gminy w zakresie pomocy społecznej jest wykonywanie pracy socjalnej.
            Praca socjalna to działalność ułatwiająca jednostkom, grupom, środowiskom adaptację w zmieniających się warunkach życia poprzez organizowanie dostępu do całego systemu usług umożliwiających w ostatecznym efekcie samodzielność życiową i godne uczestnictwo w życiu społecznym. Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy. Już przy pierwszej wizycie analizuje wraz z klientem sytuację, zastanawia się nad możliwościami przezwyciężenia problemów, udziela porad, ukierunkowuje klienta na możliwości załatwiania jego spraw życiowych, motywuje do zmiany zachowań, które pomogłyby mu w dalszym życiu. Niejednokrotnie przeprowadza pierwsze mediacje w sytuacjach konfliktowych. W dalszej pracy z klientem pracownik socjalny przeprowadza wiele rozmów, interwencji, porad, uczestniczy w załatwianiu skomplikowanych spraw klienta, współpracuje z instytucjami i organizacjami w zakresie rozwiązywania problemów osoby lub rodziny.

	Praca socjalna prowadzona przez pracowników socjalnych tutejszego Ośrodka polega w szczególności na:
1)	udzielaniu pomocy przy kompletowaniu dokumentów niezbędnych do otrzymania renty, emerytury świadczeń wyjątkowych itp.,
2)	podejmowaniu działań w zakresie uzyskiwania alimentów,
3)	umożliwianiu klientom bezpłatnych konsultacji z prawnikiem, psychologiem w zależności  od  występujących  potrzeb, 
4)	występowaniu w charakterze przedstawiciela i rzecznika spraw podopiecznych szczególnie niezaradnych życiowo,
5)	uczeniu racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami,
6)	pomocy terapeutycznej - kierowaniu do Poradni Profilaktyki i Terapii Uzależnień, Poradni    Zdrowia Psychicznego, Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, Ośrodka Wspierania Rodziny, Stowarzyszenia na rzecz Promocji i Ochrony Zdrowia Psychicznego “Persona”,  Klubu Pracy, nakłanianiu osób do uczestnictwa w różnych grupach samopomocowych,
7)	współpracy z pedagogami szkolnymi, sądem rodzinnym, kuratorami zawodowymi i   społecznymi, policją, zakładem karnym, grupami samopomocowymi, związkami   wyznaniowymi,  lekarzami,  pielęgniarkami itp.

Według stanu na dzień 31 grudnia 2003 r. w Raciborzu zamieszkiwało 63.000  mieszkańców. Ośrodek Pomocy Społecznej w  2004 r. udzielił wsparcia rodzinom, w których żyło 3837 osób. Wsparcie systemem pomocy społecznej objęło więc 6  %  raciborzan.

W 2004 r. pracownicy socjalni przeprowadzili ponad 3 617 wywiadów środowiskowych, rozeznając środowiska pod względem ich sytuacji rodzinnej, zawodowej, zdrowotnej, mieszkaniowej i materialnej. Pomocy w postaci pracy socjalnej udzielono 957 rodzinom. Wydano 4 153 decyzji administracyjnych w tym w ramach zadań własnych w ilości 2893. 

W roku 2004  Ośrodek Pomocy Społecznej w Raciborzu otrzymał i wydał w ramach zadań własnych i zleconych kwotę                                                  8 247 332 ,-   zł     w tym:
na zadania własne                                                                               2 610 864,-    zł         
na zadania zlecone                                                                              5 636 468,-    zł          

Ogółem na zasiłki wydatkowano kwotę:                              6 149 397,-   zł     w tym: 
na zadania własne                                                                                  999 382 ,-   zł   
na zadania zlecone                                                                               5 150 015,-   zł

Ośrodek Pomocy Społecznej wydatkował również środki przekazane w ramach dotacji:
ze Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach na:
1)	na dofinansowanie do wyżywienia dla dzieci w szkole                               32 735,-   zł        
2)	na dofinansowanie do wypłaty zasiłków okresowych                                 116 713,-  zł 
3)	pomoc dla rolników poszkodowanych w wyniku klęski suszy w  2004 r.     2 346,-   zł

W  2004 r.  Ośrodek Pomocy Społecznej  udzielił pomocy 3 837 osobom w tym:
1)	w   ramach  zadań  zleconych                                                     		 884       osobom
2)	w   ramach  zadań  własnych                                                    	          3 389       osobom   
3)	wyłącznie w formie pracy socjalnej     	                                                 957       osobom.

W ramach zadań własnych Ośrodek Pomocy Społecznej udzielił pomocy finansowej  na kwotę 972 638 zł. 

Tabela nr 1. Zadania własne w  2004 r.
Forma pomocy	Liczba osób, którym przyznano decyzją świadczenie	Liczba świadczeń	Kwota świadczeń w zł	
Posiłek – obiady w szkole	661	87 096	307 716	
Zasiłek okresowy	330	1 180	207 012	
Zakup ubrań	105	 105	   9 339	
Usługi opiekuńcze	 83	2 846	162 942	
Sprawienie pogrzebu	7	7	 13 576	
Zasiłki celowe i w naturze w tym: 
Zasiłki celowe specjalne 	689
6	1 824
 66	208 774
    2 575  	
Schronienie	36	   124 	 22 784	
Opłata za DPS	8	40	37 920	

Pomoc w formie zasiłków celowych była przeznaczona głównie na zakup żywności, odzieży, sprzętu gospodarstwa  domowego, opału, opłaty za energię elektryczną, gaz i czynsz. W przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawstwa przyznanych świadczeń  pomoc zostaje ograniczona się lub następuje odmowa przyznania pomocy. Jednak mając na uwadze dobro osób będących na utrzymaniu osoby ubiegającej się o pomoc finansową w przypadku marnotrawstwa przyznaje się pomoc w formie świadczenia niepieniężnego. 

W ramach świadczeń w naturze Ośrodek przyznał:
1)	bony żywnościowe 2600 szt.  po 5 zł, 3300 szt. po 10 zł na łączną  kwotę  46.000,- zł, 
bony otrzymywało:
a)	16 osób z zasiłku  stałego,
b)	15 osób z zasiłku okresowego,
c)	16 osób z zasiłku celowego.
W ramach świadczeń w naturze Ośrodek zakupił dla podopiecznych:
1)	bony  3300  szt.  po  10,00 zł,   2600  szt.  po      5,00  zł, 
2)	pralki wirnikowe              10 szt.                -   4.400,17 zł,
3)	kuchenki  gazowe              6 szt.                 -   1.421,98 zł,
4)	pościel, poszwy                100 kompletów -    4.223,00 zł,
5)	prześcieradła                    100 szt.               -   1.066,00 zł,
6)	kołdry , poduszki              50 kompletów  -    7.199,22  zł,
7)	ręczniki                            100 szt.               -      820,00 zł,
8)	proszki do prania  5kg    200 szt.                -   2.845,04 zł,
9)	paczki mikołajkowe         300 szt.             -   24.000,00 zł,
10)	paczki świąteczne               95 szt.             -    3.800,00 zł.

Paczki mikołajkowe dla dzieci były rozwożone przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 06 grudnia 2004 r. przebranych za Mikołaja i Śnieżynkę, co było dla dzieci prawdziwą niespodzianką i sprawiło im wielką radość.

W ramach zadań zleconych Ośrodek udzielił pomocy finansowej na kwotę 600 247 zł

Tabela nr 2.  Zadania zlecone w 2004 r.

Forma pomocy
	
Liczba osób, którym przyznano decyzją świadczenie	
Liczba świadczeń	
Kwota świadczeń 
w zł.	
Zasiłki stałe ogółem
	176	1769	487 774	
W tym z przeznaczeniem dla :	X	x	X	
  -osoby samotnie gospodarującej	93	748	240 467	
  -osoby  pozostającej w rodzinie	55	387	79 503	
Macierzyński zasiłek okresowy
	43	168	41 736	
Specjalistyczne usługi opiekuńcze	6	3754	28 003	
Składki  emerytalno – rentowe
	 9	 29	   3 811	
Składki na ubezpieczenie zdrowotne	150	1 395	36 577	
Zasiłki na pokrycie wydatków klęska żywiołowa	37	37	2 346	

Tabela nr 3. Liczba osób, którym wypłacono świadczenia w ramach zadań zleconych w latach 2001-2004.       

Forma pomocy
	
2001	
2002	
2003	
2004
	
Zasiłki stałe	57	60	55	56	
Zasiłki stałe wyrównawcze	134	152	159	176	
Dodatki do zasiłków stałych wyrównawczych	3	-	-	-	
Zasiłki okresowe gwarantowane	15	10	9	3	
Zasiłki okresowe          	4	105	64	330	
Renty socjalne	272	313	317	-	
Ochrona macierzyństwa	104	86	94	43	
Zasiłki celowe w formie biletu kredytowanego	-	-	-	-	
Specjalistyczne usługi opiekuńcze	7	6	4	6	
Pomoc dla kombatantów	8	-	-	-	
Zasiłki rodzinne	67	145	95	-	
Zasiłki pielęgnacyjne	147	180	182	-	
Składki  emerytalno-rentowe	70	63	62	9	
Składki na ubezpieczenie zdrowotne 	478	412	441	150	

Ośrodek Pomocy Społecznej wydał w 2004 roku 217 decyzji odmownych:

Tabela Nr 4 Decyzje odmowne.
 Odmowy	Zadania własne	Zadania zlecone	
 Ilość rodzin ogółem 	 196	21	
Główna przyczyna odmowy przyznania świadczenia			
Marnotrawstwo środków finansowych	7	1	
Przekroczone kryterium dochodowe	 93	 6	
Brak współpracy z pracownikiem socjalnym, podawanie informacji niezgodnych ze stanem faktycznym, odmowa złożenia oświadczenia o dochodach,	11	1	
Niewykorzystanie własnych środków finansowych	31	1	
Inne 	51	12	

Pod pojęciem inne przyczyny odmowy przyznania świadczenia rozumie się : 
1)	brak szczególnie uzasadnionej okoliczności do udzielenia pomocy,
2)	zgłoszoną potrzebę zaspokojoną z własnych środków finansowych,
3)	zgłoszoną potrzebę zaspokojoną ze środków gminy (dot. dodatków mieszkaniowych),
4)	negatywną opinię zespołu ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności.
Od decyzji odmownych 39 osoby wniosły odwołanie do organu II instancji, tj. do  Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w zakresie:
1) zadań własnych 22 osób:    
    z tego: 14 decyzji utrzymano w mocy,
                 8 decyzji uchylono i przekazano do ponownego rozpatrzenia,
2) zadań zleconych 9 osób:
    z tego:  5 decyzji utrzymano w mocy,
                4 decyzję uchylono i przekazano do ponownego rozpatrzenia,
3)  8 decyzji nie zostało jeszcze rozpatrzonych.

Usługi opiekuńcze.
W roku 2004 usługi opiekuńcze oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone były przez Polski Czerwony Krzyż. Usługi pomocy sąsiedzkiej były świadczone przez Polski Komitet Pomocy Społecznej .
Usługami opiekuńczymi było objętych średnio w ciągu roku 89 osób na wartość 162 942,- zł. (w tym usługi specjalistyczne dla 6 osób z zaburzeniami psychicznymi na wartość 28.003,- zł). Usługi były świadczone głównie u osób samotnych, schorowanych, niepełnosprawnych, wymagających pomocy osoby drugiej, którym rodzina nie była w stanie zapewnić specjalistycznej pomocy. Koszt 1 godziny usług wynosił – 6,90  zł, a usług specjalistycznych – 7,20  zł.
Usługami pomocy sąsiedzkiej objętych było średnio w ciągu całego roku 16 osób. Całkowity koszt usług wyniósł  2 277,00,-  zł. Koszt jednej usługi wynosił 3,40 zł. 
Z dniem 1.01.2005 r. rozwiązana została umowa z Polskim Komitetem Pomocy Społecznej w Raciborzu z powodu zmian organizacyjnych w strukturze PKPS i małej ilości osób korzystających.  

Skierowania do domu pomocy społecznej.
W 2004 r. Ośrodek skompletował i przekazał do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie 26 wniosków z prośbą o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej. Spośród 26 złożonych wniosków 13 osób zostało zakwalifikowanych do domu pomocy, 8 osób otrzymało skierowanie, 2 osoby zrezygnowały, 3 osoby zmarły.
Z dniem 01 stycznia 2004 roku zmieniły się zasady odpłatności za pobyt w domach pomocy  społecznej.  Zgodnie  z  nową  Ustawą o pomocy społecznej odpłatność za pobyt w domu  pomocy społecznej ponoszą w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi w przypadku gdy dochód na  osobę  jest wyższy niż 250% kryterium dochodowego,  pod warunkiem że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie jest niższa niż 250% tego kryterium, gmina z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości  różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami  wnoszonymi przez osobę skierowaną i jej rodzinę.
W okresie od 01.01 - 31.12.2004 r. Ośrodek pokrywał odpłatność za pobyt w domach pomocy  społecznej dla 8 osób na kwotę 37 920,- zł.
Skierowania do zespołu ds.  Orzekania o stopniu niepełnosprawności. 
Ośrodek Pomocy Społecznej  skierował  również  osoby chore, leczące się u specjalistów i nie posiadające żadnego źródła utrzymania i praw do świadczeń rentowych lub emerytalnych, na komisje lekarskie do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu  Niepełnosprawności w Rybniku w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności. W zależności od rodzaju ustalonego stopnia niepełnosprawności, osoby te nabywają uprawnienia do otrzymania zasiłków stałych z  pomocy  społecznej lub mogą korzystać uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym (takich jak praca w warunkach specjalnych, ulgi w przejazdach środkami transportu). Ogółem w 2004 r. skierowano na komisję 32 osoby.

Wypoczynek letni  i zimowy. 
W 2004 r. w ramach wypoczynku letniego:
1)	17 dzieci uczestniczyło w obozie letnim Komendy Chorągwi ZHP Katowice, Hufiec Częstochowa organizowanym przez Kuratorium Oświaty w Katowicach,
2)	8 dzieci uczestniczyło w wypoczynku letnim w Ośrodku “Stokrotka” w Ustce  organizowanym przez Kuratorium Oświaty w Katowicach,
3)	33  dzieci uczestniczyło  w  obozie  letnim  w  Pleśnej.
Przyznana pomoc w formie wypoczynku letniego odbywała się na zasadzie wywiadu środowiskowego i wydanej decyzji administracyjnej. Pracownicy socjalni przeprowadzali wywiady środowiskowe wśród rodzin w których występuje problem alkoholowy. Dzieci w trakcie koloni miały możliwość zwiedzenia ciekawych zakątków Polski i integracji z rówieśnikami.
W czasie pobytu dzieci na koloniach rodzice byli mobilizowani przez pracowników socjalnych do podjęcia leczenia odwykowego, przeprowadzania remontu w mieszkaniach, załatwiania spraw urzędowych itp. 
Ponadto Ośrodek wychodząc naprzeciw potrzebom społecznym aktywnie włączał się w akcje, które nie koncentrują się jedynie na biernym wspomaganiu osób potrzebujących. W okresie od 16 do 26.02 2004 r. zorganizowano, we współpracy z Młodzieżowym Biurem Pracy, psycho-edukacyjny program dla dzieci pt.: “Wesołe ferie”, mający na celu zagospodarowanie i wdrożenie dzieci do konstruktywnego wykorzystania czasu wolnego. 
Adresatem programu była 20-osobowa grupa dzieci w wieku szkolnym z rodzin dysfunkcyjnych, wyłoniona na podstawie opinii pracowników socjalnych. Celem programu było: dostarczenie dzieciom pozytywnych doświadczeń społecznych, efektywne i przyjemne zagospodarowanie czasu wolnego, zorientowanie dzieci na aktywne uczestnictwo w życiu kulturalno – rekreacyjnym miasta, nabycie przez uczestników umiejętności psychospołecznych. Miejscem spotkań uczestników była Szkoła Podstawowa nr 15 w Raciborzu. W trakcie zajęć dzieci mogły aktywnie spędzać czas. Korzystały z bezpłatnych wyjść do kina, na basen, lodowisko, kręgielnię. Uczestniczyły również w zajęciach sportowych i plastycznych (zakończonych wystawą prac w Dziennym Domu Pomocy Społecznej w Raciborzu).
W miesiącu grudniu 2004 r. wytypowano i zaproszono 480 dzieci na  przedstawienie “Jaś i Małgosia” oraz spotkanie z “Mikołajem, które odbyło się Raciborskim Domu Kultury. 
Zaproszono również 28 osób samotnych i starszych na Wieczerzę wigilijną do Restauracji Raciborska, która odbyła się w dniu 23.12.2004 r. Obie te imprezy organizowane były przez Urząd Miasta Biuro Pełnomocnika Prezydenta ds. Społecznych.
W dniu 20.12.2004 r. w Raciborskim Domu Kultury 95 dzieci wytypowanych przez pracowników socjalnych Ośrodka uczestniczyło w imprezie zorganizowanej przez Centrum Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Podczas imprezy dzieci otrzymały paczki świąteczne sfinansowane przez Ośrodek. 

Darowizny. 
Ośrodek Pomocy Społecznej włączył się w akcję rozdziału pomocy żywnościowej w ramach unijnego programu pomocy żywnościowej najuboższym PAED. W ramach powyższego programu współpracowaliśmy z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie oraz organizacjami pozarządowymi tj.: “Caritas Polska” (działającym przy parafiach na terenie miasta Racibórz), Polskim Czerwonym Krzyżem, Zgromadzeniem Misyjnym “Służebnic Ducha Świętego”, Stowarzyszeniem Przyjaciół Człowieka “Tęcza”.
Zostaliśmy również zobowiązani do weryfikowania wykazów osób najuboższych z terenu miasta Racibórz składanych przez w/w organizacje pozarządowe oraz wydania kart uprawniających do pobrania towaru tylko w jednej uprawnionej placówce. Udało się w ten sposób wykluczyć pobieranie darów przez podopiecznych z różnych organizacji. Ogółem wydano 723 karty.
Ośrodek zajął się również bezpośrednio rozdziałem przydzielonego towaru dla swoich  podopiecznych. Otrzymaliśmy 1310 kg mleka w proszku, 150 kg makaronu, 810 kg ryżu. Pomocą zostały objęte 263 rodziny.
Dotacje mieszkaniowe. 
Na podstawie Uchwały Nr 1658/2002 Zarządu Miasta z dnia 20 maja 2002 r. OPS realizuje zadanie polegające na weryfikacji złożonych wniosków o dodatek mieszkaniowy poprzez przeprowadzanie wywiadów środowiskowych na zlecenie Wydziału Lokalowego Urzędu Miasta. W roku 2004 przeprowadzono 474 wywiady. Na uwagę zasługuje fakt, że przeprowadzanie w/w wywiadów stanowi dodatkowe obciążenie pracowników socjalnych, których niedostateczną ilość dyrektor OPS podnosi każdorazowo w sprawozdaniu rocznym.

Działalność konsultanta do spraw bezrobocia.
            Do dnia 30.09.2004 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej zatrudniony był konsultant ds. bezrobotnych, który zajmował się rozwiązywaniem problemu bezrobocia. Była to:
1)	pomoc w nabywaniu umiejętności poszukiwania pracy,
2)	pomoc w  uzyskiwaniu  możliwości  udziału  w  programach  i  zajęciach  aktywizujących dla bezrobotnych,
3)	pomoc  w  uzyskaniu  dostępu  do  szkoleń przekwalifikujących lub doskonalących posiadane kwalifikacje, 
4)	pomoc  w  uzyskaniu  możliwości  podjęcia pracy w formach  subsydiowanych  przez PUP, tj. roboty publiczne, prace interwencyjne,
5)	pomoc w docieraniu do pracodawców,
6)	pomoc w uzyskaniu miejsca pracy  na  stanowisku  przystosowanym  dla niepełnosprawnych,
7)	pomoc w ustaleniu pozycji, możliwości i szans zatrudnienia na istniejącym rynku pracy,
8)	wsparcie w sytuacji pozostawania bez pracy bezrobotnego. 

   W ubiegłym roku najliczniejszą grupę klientów OPS stanowiły osoby bezrobotne. Zwiększenie się tej grupy łączyło się ze wzrostem zadań i wydatków oraz koniecznością dostosowania dotychczasowych form działania do nowych potrzeb. Pomoc świadczona do tej pory przez konsultanta ds. bezrobocia względem klientów OPS  realizowana była na kilku płaszczyznach:
1)	poradnictwo indywidualne, podmioty gospodarcze,
2)	współpraca z PUP, 
3)	tworzenie bazy danych dotyczących wolnych miejsc pracy.
	
Podstawowe znaczenie w pomocy w wychodzeniu z bezrobocia miała praca indywidualna z klientem. W ramach poradnictwa indywidualnego konsultant  współpracował z pracownikami socjalnymi, którzy mobilizowali swoich klientów do nawiązania kontaktu z nim. W pracy z klientem skierowanym przez pracownika socjalnego wykorzystywał pisemny kontrakt (porozumienie), określający zakres podejmowanych działań, co pozwalało na opracowanie indywidualnych planów mających na celu rozwiązania dominujących problemów i podjęcie zatrudnienia. Dane uzyskane z rozmowy z klientem pozwalały uzyskać obraz przeszłości zawodowej bezrobotnego, jego kwalifikacji, uprawnień oraz umiejętności niepotwierdzonych formalnymi świadectwami. Biorąc pod uwagę możliwości klienta, konsultant ds. bezrobocia uzgadniał zakres jego zadań.   
Działania konsultanta pozwalały bliżej poznać motywy świadczeniobiorców pomocy społecznej i wyłonić te osoby, które faktycznie wymagały pomocy, były zainteresowane 
i wykazały chęć współpracy w celu zmiany swojej sytuacji życiowej oraz te, które oczekiwały jedynie na pomoc materialną nie wykazując żadnej aktywności. Dawało to możliwość zróżnicowania formy i rodzaju udzielanej pomocy. Do konsultanta trafiali również klienci, 
u których bezrobocie było konsekwencją głębszych problemów (alkoholizm, zaburzenia psychiczne, rozpad rodziny, itp.).
Konsultant ds. bezrobocia pomagał określić predyspozycje zawodowe, uczył jak zdobyć umiejętności sporządzania aplikacji zawodowych, podjąć decyzję w wyborze zawodu, szkolenia, dalszej edukacji itp. Ponad 40 osobom konsultant ds. bezrobocia pomógł 
w napisaniu podań i CV, które podopieczni złożyli w zakładach pracy. Bezrobotni mieli również łatwiejszy dostęp do różnego typu informacji, materiałów dydaktycznych i sprzętów (wielu z podopiecznych nie posiada komputera czy telefonu). 
Klient Ośrodka zgłaszający się do konsultanta mógł liczyć na pełną informację dotyczącą form pomocy na rynku pracy oraz instytucji działających na rzecz osób bezrobotnych. Był również na bieżąco informowany o aktualnych ofertach pracy.

Współpraca z Powiatowym Urzędem Pracy  
	Dzięki współpracy z PUP, Ośrodek Pomocy Społecznej miał szybszy dostęp do informacji dotyczących organizowanych programów aktywnych (pośrednictwo pracy, prace interwencyjne, roboty publiczne i in.). 
Osoby bezrobotne korzystające z pomocy społecznej charakteryzują się najczęściej brakiem kwalifikacji lub kwalifikacjami bardzo niskimi Zadaniem konsultanta ds. bezrobocia było umiejętne uświadomienie klientom dostrzegać ich deficyty oraz pokazywać sposoby ich niwelowania. Współpraca z Powiatowym Urzędem Pracy zaowocowała skierowaniem osób na kursy i szkolenia. W br. klienci OPS ukończyli kursy w zakresie sprzedawcy, bukieciarki, operatora wózków widłowych, obsługi komputera i in. Ponadto klienci zachęcani byli do brania udziału w organizowanych przez PUP warsztatach autoprezentacji i klubach pracy. Prowadzone były rozmowy dotyczące opracowania programu dla osób bezrobotnych powyżej 40 roku życia mającego na celu pomoc w powrocie na rynek pracy.

	Współpraca z Młodzieżowym Biurem Pracy
	Kontynuowana była współpraca z MBIB, dzięki której osoby młode lub poszukujące pracy sezonowej (pomoc magazynowa, kolportaż ulotek, promocje) miały możliwość podjęcia pracy, uczestnictwa w organizowanym kursie obsługi kasy fiskalnej i warsztatach autoprezentacji. Współpraca ta zaowocowała również realizacją programu “Debiut Młodego Przedsiębiorcy” adresowanego do ludzi młodych, kończących edukację i wchodzących na rynek pracy. Program realizowany był w miesiącu lipcu i sierpniu.

	Współpraca z Miejskim Centrum Informacji
	W br. działalność rozpoczęło MCI świadczące usługi m. in. dla osób bezrobotnych. Klienci OPS mieli możliwość uczestnictwa w warsztatach komputerowych oraz samodzielnego korzystania z zasobów internetowych. Oprócz tego MCI prowadziło pośrednictwo pracy, co zwiększało szansę trafnego dotarcia bezrobotnych do pracodawców poszukujących pracowników.  

	Kontakt z Agencją Pracy
Konsultant ds. bezrobocia informował klientów o możliwości skorzystania z pomocy Agencji Pracy, która zajmuje się m. in. rekrutacją pracowników do prac stałych i sezonowych. Konsultant na bieżąco śledził oferty pracy Agencji i przekazywał je osobom zainteresowanym. W ten sposób klienci OPS mieli możliwość czasowego zatrudnienia m. in. w zakładach Cukierniczych “Mieszko” S. A. i Eko-Oknach.   

	Współpraca z podmiotami gospodarczymi
	Jednym ze sposobów pozyskiwania źródeł ofert pracy było bezpośrednie nawiązywanie i podtrzymywanie współpracy OPS z podmiotami gospodarczymi. W miesiącu styczniu kontynuowane były spotkania klientów OPS z pracodawcą oferującym pracę w charakterze dozorcy domowego. Nawiązana i podtrzymana została współpraca z firmą zatrudniającą pracowników do sprzątania wagonów. W okresie letnim wzrosło zapotrzebowanie pracodawców na pracowników sezonowych.
	Ponadto konsultant prowadził rozmowy z pracodawcami (m. in. Rameta, Zakłady Piwowarskie, Cukrownia) mające na celu podjęcie zatrudniania klientów Ośrodka oraz zmianę wizerunku świadczeniobiorcy pomocy społecznej. 
	Oprócz tego konsultant uaktualniał  bazę danych dotyczącą wolnych miejsc pracy poprzez stały monitoring prasy i radia oraz bezpośrednie rozmowy z pracodawcami.  Oferty te na bieżąco przekazywał podopiecznym, którzy mogli skorzystać z porad konsultanta ds. bezrobocia przygotowując się do rozmów kwalifikacyjnych. Oprócz możliwości zatrudnienia, miało  to także na celu uaktywnienie bezrobotnych oraz nabycie przez nich doświadczenie poruszania się po trudnym rynku pracy. Należy wspomnieć, iż rozbieżność pomiędzy przypływem ofert pracy, a jej podejmowaniem jest duża. Rozbieżność, ta wynika z wielu powodów np. fikcyjnej oferty, pracy niezgodnej z warunkami w ofercie, nieaktualnej ofercie pracy, nie przyjęcia pracy, nie spełnienia wymagań pracodawcy, niskich kwalifikacji lub braku praktyki w zawodzie. 
	Rynek pracy w Raciborzu jest bardzo ubogi, a szczupłość ofert sprawia, że nie wszystkim klientom można zaoferować pracę. Największe trudności z otrzymaniem pracy mają osoby o małych kwalifikacjach, duże znaczenie dla pracodawców ma również wiek bezrobotnych. 
	W sumie w 2004r. ok. 50 osób, które zgłosiły się do konsultanta podjęło pracę. Duża liczba skierowań dotyczyła  podjęcia pracy okresowej, zdarzały się również porzucenia pracy. Wielu klientom pomimo podjętych prób nie udało się jeszcze zatrudnić.

Działalność pracownika socjalnego w Domu dla Bezdomnych “Arka N.” i w Centrum Matki z Dzieckiem “Maja”. 
Ośrodek Pomocy Społecznej w Raciborzu w zakresie rozwiązywania problemu bezdomności współpracuje ze Stowarzyszeniem Przyjaciół Człowieka “Tęcza”, prowadzącym Dom dla Bezdomnych “Arka N.” w Raciborzu przy ul. Topolowej 15. 
Osobą bezdomną – w myśl art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku – jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. 
OPS wydaje skierowania do Domu dla Bezdomnych “Arka N.” tylko osobom, których ostatnim miejscem pobytu jest gmina Racibórz, gdyż zgodnie z art. 101. 2 cyt. ustawy w przypadku osoby bezdomnej gminą właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby na pobyt stały. Wydanie skierowania poprzedza dokładne rozeznanie przez pracownika socjalnego sytuacji rodzinno-bytowej osoby ubiegającej się o skierowanie.
W 2004 r. OPS wydał skierowania do Domu “Arka N.” 18 osobom (17 mężczyznom i 1 kobiecie). W 2002 roku skierowania uzyskało 30 osób, zaś w 2003 roku – 20 osób. Wśród osób, którym w 2004 roku wydano skierowania były trzy osoby będące już wcześniej mieszkańcami Ośrodka (musiały opuścić Ośrodek za złamanie regulaminu). 
Stan mieszkańców Domu dla Bezdomnych “Arka N.” na dzień 31.12.2004 r. przestawiał się następująco: 26 osób, z czego 24 to mężczyźni i 2 kobiety.
Ogółem przez cały 2004 rok na terenie Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” przebywało 50 mieszkańców z gminy Racibórz, w tym: 44 mężczyzn, 4 kobiety i 2 dzieci. W latach poprzednich liczba mieszkańców liczyła odpowiednio: w 2001 roku – 64, w 2002 roku – 63, w 2003 roku – 54. Struktura wiekowa tych mieszkańców kształtowała się następująco: od 19 lat do 25 lat  - 1 mężczyzna; od 26 do 30 lat - 2 mężczyzn; od 31 do 40 lat - 8 (6 mężczyzn i 2 kobiety); od 41 do 50 lat  - 12 (11 mężczyzn i 1 kobieta), od 51  do 60 lat  - 16 (15 mężczyzn i 1 kobieta), powyżej 61 lat – 9 mężczyzn. 
Mieszkańcy Domu “Arka N.” utrzymywali się w tym okresie z: własnej pracy (6 osób), zasiłku dla bezrobotnych (1 osoba), emerytury (2 osoby), renty inwalidzkiej (4 osoby), zasiłku stałego otrzymywanego z OPS (9 osób), renty socjalnej (1 osoba), alimentów (1 osoba), pracy dorywczej (1osoba ) i zasiłku przedemerytalnego (1 osoba). Każda z tych osób posiadająca własny dochód jest zobowiązana do przekazania na rzecz Ośrodka 50% swojego dochodu, liczonego zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Osobom, które nie posiadają źródła dochodu koszty ich pobytu w Ośrodku pokrywa OPS w kwocie 200 zł miesięcznie za osobę dorosłą i 100 zł za dziecko. Mieszkańcy Domu, zgodnie z regulaminem są zobowiązani do wykonywania różnego rodzaju prac na rzecz Ośrodka, na jego terenie i poza nim.
Stowarzyszenie Przyjaciół Człowieka prowadzące Dom dla Bezdomnych “Arka N.” Zapewnia swoim mieszkańcom całodobowe wyżywienie, nocleg, wykup lekarstw, odzież, środki czystości. Stowarzyszenie sfinansowało kilkunastu osobom kurs ogólnobudowlany i kurs komputerowy, 
W 2004 r. własne mieszkanie z zasobów gminy Racibórz otrzymało 2 mężczyzn, 2 kolejnych mężczyzn zamieszkało w mieszkaniu chronionym, będącym w zarządzaniu OPS, 2  osoby wraz z 2 dzieci zamieszkały w mieszkaniu readaptacyjnym, zaś 1 osoba zamieszkała w domu pomocy społecznej. Każdego mieszkańca Domu “Arka N.” obowiązuje przestrzeganie regulaminu. W przypadku złamania regulaminu osobie bezdomnej grozi natychmiastowe wydalenie z Ośrodka bez prawa powrotu przez okres kolejnych 9 miesięcy. W 2004 r. 5 osób wydalono za złamanie regulaminu (przeważnie za przebywanie na terenie Domu pod wpływem alkoholu), zaś 9 osób samowolnie opuściło Ośrodek. 
Na terenie Domu dla Bezdomnych 2 razy w tygodniu pełni dyżury pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej, który pomaga osobom bezdomnym m.in. w załatwieniu bieżących spraw polegających na skompletowaniu dokumentacji (wypełnianiu wniosków, pisaniu próśb, odwołań) niezbędnych do rejestracji w PUP (świadectw pracy, wyrabianiu dowodów osobistych), uzyskaniu świadczeń takich jak: zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek rodzinny, alimenty, świadczenia z pomocy społecznej, renta inwalidzka.
Osoby które zamieszkają w Domu dla Bezdomnych “Arka N.” są w nim meldowane na pobyt czasowy, dzięki czemu mogą skompletować (mają adres do korespondencji) niezbędne dokumenty. Meldunek na Topolowej 15 pozwala osobom bezdomnym zarejestrować się w Powiatowym Urzędzie Pracy - wszyscy mieszkańcy Ośrodka z Raciborza są obecnie zarejestrowani w PUP. Dzięki temu wszyscy mieszkańcy Domu “Arka N.” objęci są  powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym, a więc mogą korzystać z nieodpłatnych usług lekarskich.
Zamieszkanie w Ośrodku wiąże się też z większą dbałością o stan zdrowia. Mieszkańcy Ośrodka mogą wykonać kompleksowe badania, zacząć leczenie po okresie, kiedy własne zdrowie w hierarchii ich wartości było na jednym z ostatnich miejsc. W efekcie tego na 50 mieszkańców - którzy mieszkali w Ośrodku w 2004 r. - 8 osób ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności (dawna III grupa inwalidzka), 7 umiarkowany stopień (II grupa) i 2 osoby znaczny stopień (I grupa). 
W okresie od 1 listopada do 31 marca w  Domu “Arka N.” funkcjonuje też noclegownia, z której mogą skorzystać osoby, które nie mogą być umieszczone w domu dla bezdomnych lub musiały go opuścić, ponieważ nie są w stanie lub nie chcą podporządkować się regulaminowi. Są to głównie osoby głęboko uzależnione od alkoholu lub innych środków, osoby prowadzące tzw. koczowniczy tryb życia. W noclegowni można przebywać w godzinach 18.30 – 08.00, osoby otrzymują tam ciepły posiłek. Osoby śpiące w noclegowni mogą korzystać z pomocy pracownika socjalnego w celu załatwienia niezbędnych spraw.  W okresie od 1.11.2003 do 31.03.2004 z noclegowni skorzystało w sumie 37 osób, większość spoza terenu Raciborza. Z osobami z Raciborza prowadzone były rozmowy motywacyjne, które  zaowocowały tym, że 2 osoby zechciały zmienić swoją sytuację życiową i zamieszkały w Domu dla Bezdomnych “Arka N.”, w którym przebywają do nadal. 
W 2002 r. wprowadzony został  na terenie Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” - zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 11 października 2001 r.  w sprawie szczegółowych zasad opracowania programu wychodzenia z bezdomności oraz zakresu i sposobu jego realizacji - indywidualny program wychodzenia z bezdomności. Programem zostali objęci wszyscy mieszkańcy Ośrodka. W 2004 r. podpisano 12 nowych umów indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności, z 28 osobami kontynuowano realizowanie tegoż programu.  

Tabela nr 5. Liczba mieszkańców Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004, których ostatnim miejscem stałego pobytu była gmina Racibórz.
Przedział	Rok		
Wiekowy	2003	2004	
	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety	Dzieci	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety	Dzieci	
do 18 lat	2	-	-	2	2	-	-	2	
19-25 lat	2	2	-	-	1	1	-	-	
26-30 lat	1	1	-	-	2	2	-	-	
31-40 lat	5	4	1	-	8	6	2	-	
41-50 lat	20	17	3	-	12	11	1	-	
51-60 lat	16	15	1	-	16	15	1	-	
Powyżej 61 lat	9	4	1	-	9	9	-	-	
Razem	54	45	6	2	50	44	4	2	

Tabela nr 6. Przyczyny (dysfunkcja dominująca) bezdomności osób z Raciborza zamieszkałych w  Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004.
Rodzaj 	Rok		
Dysfunkcji	2003	2004	
	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety	Dzieci	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety	Dzieci	
Bezrobocie	13	13	-	-	11	11	-	-	
Niepełnosprawność	1	1	-	-	1	1	-	-	
Długotrwała choroba  / choroba psychiczna	2		1	-	2	1	1	-	
Alkoholizm	22	20	2	-	18	18	-	-	
Narkomania	-	-		-	2	1	1	-	
Trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego	4	4	-	-	4	4	-	-	
wyrzucenie z domu/ sytuacja rodzinna	6	 2	2	2	6	3	1	2	
zdarzenie losowe	-	-	-	-	-	-	-	-	
klęska żywiołowa	-	-	-	-	-	-	-	-	
Inne	7	6	1	-	6	5	1	-	
Razem	54	46	6	2	50	44	4	2	
Uwaga: w przypadku dzieci dysfunkcja dominująca została przypisana dysfunkcji ich rodziców 

Tabela nr 7. Źródła dochodu osób z Raciborza zamieszkałych w Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004. 
Źródła dochodu	Rok		
	2003	2004	
	Ogółem 	Mężczyźni	Kobiety	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety 	
Wynagrodzenie za pracę	7	7	-	6	5	1	
zasiłek dla bezrobotnych	2	2	-	1	1	-	
Emerytura	-	-	-	2	2	-	
renta inwalidzka	4	3	1	4	4	-	
zasiłek stały 	7	6	1	9	8	1	
renta socjalna	2	2	-	1	1	-	
Alimenty	1	-	1	1	-	1 	
praca dorywcza	-	-	-	1	-	1	
zasiłek przedemerytalny	1	1	-	1	1	-	
bez dochodu	28	25	3	22	22	-	
Razem	52	46	6	48	44	4	

Tabela nr 8. Poziom wykształcenia osób z Raciborza zamieszkałych w Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004
Poziom 	Rok		
Wykształcenia	2003	2004	
	Ogółem 	Mężczyźni	Kobiety	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety 	
Wyższe	-	-	-	-	-	-	
Średnie	6	4	2	5	4	1	
Zawodowe	22	21	1	20	19	1	
Podstawowe	22	20	2	23	21	2	
bez wykształcenia	-	-	-	-	-	-	
Razem	50	45	5	48	44	4	

Tabela nr 9. Liczba osób niepełnosprawnych z Raciborza zamieszkałych w Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004
Stopień 	Rok		
Niepełnosprawności	2003	2004	
	Ogółem 	Mężczyźni	Kobiety	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety 	
lekki/III grupa	10	10	-	8	8	-	
Umiarkowany/II grupa	8	6	2	7	6	1	
znaczny/I grupa	1	1	-	2	2	-	
Razem	19	17	2	17	16	1	

Tabela nr 10. Powody opuszczenia Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004
Powody opuszczenia	Rok		
Domu “Arka N.”	2003	2004	
	Ogółem 	Mężczyźni	Kobiety	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety 	
własne mieszkanie	4	4	-	2	2	-	
Mieszkanie readaptacyjne	3	2	1	2	1	1	
powrót do rodziny	2	2	-	-	-	-	
Wyrzucenie dyscyplinarne	7	6	1	5	5	-	
Samowolne opuszczenie Ośrodka	5	4	1	9	8	1	
Umieszczenie w domu pomocy społecznej lub Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym	-	-	-	1	1	-	
Razem	21	18	3	19	17	2	

Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w Raciborzu.  

W 2004 r. w Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” przebywało łącznie 11 kobiet z 13 dziećmi. OPS wydał 6 skierowań, a więc o 4 skierowania mniej niż w ubiegłym roku. 
Głównym powodem zamieszkania w Centrum Maja w przypadku 8 rodzin była przemoc psychiczna czy fizyczna ze strony partnerów życiowych, eksmisja z lokalu czy skomplikowana sytuacja rodzinna.  
W 2004 r. z 11 kobiet, które mieszkały 1 otrzymała mieszkanie readaptacyjne, 1 kobieta mogła wrócić do swojego domu po zamknięciu w więzieniu jej męża, 1 kobieta samowolnie opuściła Ośrodek, natomiast 5 kobiet wróciło do domu. Z tych kobiet 2 wróciły do rodziców, 1 wynajęła mieszkanie zaś 2 wróciły do swoich mężów. Ponadto jedna mieszkanka Centrum “Maja” została wyrzucona dyscyplinarnie za notoryczne łamanie Regulaminu Centrum “Maja”.
Z chwilą zamieszkania w Centrum mieszkanki objęte są pomocą psychologiczną i socjalną. Pierwszym krokiem jest przeważnie złożenie pozwu o alimenty, rozwód, następnie złożenie wniosku o przydział lokalu. W wielu przypadkach kobiety wracające do swoich partnerów wycofują pozwy o alimenty, rozwód czy sprawy o znęcanie się. 
Pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej w Raciborzu w Centrum “Maja” pełni dyżur raz w tygodniu. Obecnie w Centrum “Maja” przebywają 2 kobiety z Raciborza.

Tabela nr 11. Liczba mieszkanek Centrum Matki z Dzieckiem “Maja”, których ostatnim miejscem zamieszkania jest gmina Racibórz w  2004 r.
Przedział wiekowy	Kobiety	Dzieci	
19-25 lat	1	1	
26-30 lat	1	1	
31-40 lat	3	5	
41-50 lat	5	6	
51-60 lat	1	-	
Powyżej 61 lat	-	-	
Razem	11	13	

Tabela nr 12. Powody zamieszkania w Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w  2004 r.
Powody zamieszkania 	Liczba kobiet	
Przemoc fizyczna i psychiczna stosowana przez partnerów	8	
Eksmisja z lokalu	1	
Sytuacja rodzinna	2	
Razem	11	

Tabela nr 13. Kto skierował do Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w  2004 r.
Kto skierował	Liczba kobiet	
OPS	7	
Interwencja policji, a potem skierowanie przez OPS	2	
S.M. Nowoczesna	1	
Przejście z mieszkania readaptacyjnego	1	
Razem	11	

Tabela nr 14. Źródła dochodu mieszkanek Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w  2004 r.
Źródło dochodu	Ilość kobiet	
Wynagrodzenie za pracę	2	
Renta rodzinna	-	
Zasiłek stały	-	
Zasiłek rodzinny i dodatek z tyt. samotnego wychowywania dziecka	4	
Zasiłek wychowawczy	1	
Renta inwalidzka	1	
Bez dochodu	3	
Razem	11	

Tabela nr 15. Poziom wykształcenia mieszkanek Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w 2004 r.
Wykształcenie	Ilość kobiet	
Wyższe	-	
Średnie	2	
Zawodowe	6	
Podstawowe	3	
Bez wykształcenia	-	
Razem	11	

Tabela nr 16. Liczba kobiet niepełnosprawnych zamieszkałych w Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w 2004 r.
Stopień niepełnosprawności			Liczba kobiet	
Lekki/III grupa	1	
Umiarkowany/II grupa	1	
Znaczny	-	
Razem	2	

Tabela nr 17. Powody opuszczenia Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w 2004 roku
Powody opuszczenia	Liczba kobiet	
Własne mieszkanie	-	
Mieszkanie readaptacyjne	1	
Powrót do rodziny	5	
Powrót do mieszkania po zamknięciu w ZK męża	1	
Wyrzucenie dyscyplinarne	1	
Samowolne opuszczenie Centrum	1	
Razem	9	

III.  ŚWIADCZENIA  RODZINNE I ICH REALIZACJA

Charakterystyka systemu świadczeń rodzinnych.

             Z dniem 1 maja 2004 r. wszedł w życie nowy system świadczeń rodzinnych. Określają go przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U Nr 228, poz.2255 z późn. zm.). Nowy system:
1)	włączył świadczenia realizowane wcześniej na podstawie przepisów ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz część świadczeń (o charakterze obligatoryjnym skierowanych do rodzin z dziećmi) z ustawy o pomocy społecznej,
2)	wprowadził świadczenia dla wszystkich rodzin niepełnych w miejsce rozwiązań zawartych w ustawie o funduszu alimentacyjnym, kierowanych tylko do części tych rodzin,
3)	wprowadził nowe świadczenia związane z edukacją dzieci, w tym w szczególności dzieci niepełnosprawnych.

            Obecnie realizacją nowego systemu jeszcze zajmują się różne podmioty: gmina, ZUS, KRUS, pracodawcy. Decyzją Prezydenta Miasta Raciborza w gminie Racibórz realizacją świadczeń rodzinnych zajmuje się Ośrodek Pomocy Społecznej. W nowym systemie przyjęto, że realizacja świadczeń rodzinnych powinna mieć miejsce wyłącznie w gminie. Ze względów organizacyjnych rozwiązanie to musi być wprowadzane stopniowo, przy czym jego docelowa forma będzie osiągnięta we wrześniu 2006 roku.
           Uzasadnieniem dla etapowości przekształceń organizacyjnych był wzgląd na dużą liczbę świadczeniobiorców oraz konieczność zagwarantowania im w miarę płynnego dostępu do świadczeń.
           Świadczenia rodzinne są udzielane na okresy zasiłkowe. Pierwszy po wdrożeniu ustawy okres zasiłkowy trwa od 1 maja 2004 roku do 31 sierpnia 2005 roku. Świadczenia są udzielane od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowymi dokumentami.
           Świadczenia rodzinne przysługują rodzinie, w której dochód netto na osobę nie przekracza 504 zł (po odliczeniu podatku dochodowego i składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne) lub 583 zł na osobę, jeżeli w rodzinie wychowuje się dziecko niepełnosprawne.   

Katalog świadczeń.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych wprowadza następujące rodzaje świadczeń:
1)	zasiłek rodzinny (43 zł na pierwsze i drugie dziecko, 53 zł na trzecie dziecko, 66 zł na czwarte i kolejne dziecko miesięcznie),
2)	dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu:
a)	urodzenia dziecka (500 zł – jednorazowo),
b)	opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego ( 400 zł miesięcznie),
c)	samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania (400zł miesięcznie),
d)	samotnego wychowywania dziecka (170zl miesięcznie na dziecko lub 250 zł miesięcznie na dziecko niepełnosprawne),
e)	kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (50 zł miesięcznie na dziecko w wieku do 5 lat, 70 zł – na dziecko w wieku 6-24 lata),
f)	rozpoczęcia roku szkolnego (90 zł jednorazowo – każda klasa szkoły do policealnej włącznie),
g)	podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania (80 zł miesięcznie na zamieszkanie w internacie lub 40 zł miesięcznie na dojazd do szkoły - wypłacane przez 10 miesięcy w roku), 
3)	świadczenie pielęgnacyjne (420 zł miesięcznie – dla opiekuna dziecka niepełnosprawnego wymagającego szczególnej opieki),
4)	zasiłek pielęgnacyjny (144 zł miesięcznie – dla osoby niepełnosprawnej – jedyne świadczenie rodzinne nie uzależnione od kryterium dochodowego).

Zróżnicowane są kompetencje realizatorów świadczeń rodzinnych. Różnice dotyczą tego, jakich rodzajów świadczeń mogą udzielać te podmioty i komu. Jedna rodzina może korzystać tylko ze świadczeń udzielanych przez jeden podmiot.
Gmina, w tym przypadku Ośrodek Pomocy Społecznej jest realizatorem pełnego katalogu świadczeń rodzinnych, pozostałe podmioty mają kompetencje tylko do ograniczonego zakresu tych świadczeń.
Do ograniczonego zakresu przedmiotowego świadczeń rodzinnych należą: zasiłek rodzinny i cztery rodzaje dodatków: dodatek z tytułu urodzenia dziecka, dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego.

Korzystający ze świadczeń rodzinnych.
1)	zasiłki rodzinne
W okresie od 1 maja 2004 roku do 31 grudnia 2004 roku  liczba  zasiłków rodzinnych – a tym samym liczba dzieci, na które przyznano to świadczenie wyniosła ogółem 2964,  na ogólną kwotę 998.788 zł. 
2)	dodatki do zasiłków rodzinnych
Generalnie rzecz biorąc dodatki nie mogą być wypłacone bez uprawnienia do zasiłku rodzinnego. Wyjątek stanowi nabyte prawo do zasiłku wychowawczego przed  dniem  01 maja 2004 roku  oraz  od  1 października br. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, dla  rodziców otrzymujących  do dnia 30 kwietnia 2004 r. alimenty  z  funduszu  alimentacyjnego.
W okresie od 1 maja do 31  grudnia  br. wypłacono  niżej  wymienione  dodatki:
a)	dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznano ogółem dla 1918 dzieci na ogólną kwotę  2.063.186 zł.,
b)	dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych otrzymało  5 rodzin na ogólną kwotę  11.513 zł.,
c)	dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przyznano 208 osobom na ogólną kwotę 667.012 zł.,
d)	dodatek z tytułu urodzenia dziecka przyznano dla 105 dzieci urodzonych po 1 maja br. na ogólną kwotę 52.500 zł.,
e)	dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyznano dla 137 dzieci na kwotę  60.890 zł.,
f)	dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem stałego zamieszkania przyznano dla 7 dzieci na kwotę 2.840 zł.,
g)	dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wypłacono w miesiącu wrześniu br. dla 1772 dzieci na kwotę 159.480 zł.,
3)	świadczenia opiekuńcze
a)	Zasiłki pielęgnacyjne przyznano dla 265 osób na ogólną kwotę  256.176 zł.
b)	Świadczenia pielęgnacyjne (dla rodziców opiekujących się dzieckiem niepełnosprawnym lub dzieckiem z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności – niezależnie od wieku dziecka) przyznano 56 osobom na ogólną kwotę 178.696 zł.
     Jednocześnie Ośrodek Pomocy Społecznej opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla 43 matek opiekujących się dziećmi niepełnosprawnymi na kwotę 46.981 zł, oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne dla 29 osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne na kwotę 7.415 zł. 
             W związku  ze  zmianą ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem  1  października  2004 roku  ustawodawca nałożył na Ośrodek Pomocy Społecznej dodatkowo obowiązek wypłaty świadczeń alimentacyjnych do dnia 30 kwietnia 2004 roku wypłacanych przez Fundusz Alimentacyjny  za  okres od  01 maja 2004 r. do 31 grudnia 2004 roku.
            W okresie od 1 października  2004  r. do 31 grudnia 2004 r. wypłacono dodatki z tytułu  samotnego wychowywania dziecka 513 rodzicom pobierającym świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego na ogólną kwotę  65.677 zł. 

Tabela nr 18.  Świadczeniobiorcy i wydatki na świadczenia rodzinne.

L.p.
	Wyszczególnienie	        Liczba
      Świadczeń	     Kwota
  Świadczeń	
1	Zasiłek rodzinny	      22 030	     998 788	
2	Dodatki do zasiłków
Rodzinnych, w tym z tytułu:	
      16 597	
  3 017 421 	
2.1	Urodzenia dziecka	          105	       52 500	
2.2	Opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego	
        1 605	
     667 012	
2.3	Samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania	

             31	

      11 513	
2.4	Samotnego wychowywania dziecka	      12 119	  2 063 186	
2.5	Kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego:	
           913	
       60 890	
2.5.1	Kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do 5 roku życia	
           127	
         6 350	
2.5.2	Kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia	
            786	
       54 540	
2.6	Rozpoczęcia roku szkolnego	         1 772	     159 480	
2.7	Podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania:	
             52	
        2 840	
2.7.1	Na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości w której znajduje się szkoła	

             19	

        1 520	
2.7.2	Na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której jest szkoła	

             33	

        1 320	
3	Zasiłki rodzinne z dodatkami	       38 627	  4 016 209	
4	Zasiłki pielęgnacyjne	         1779	     256 176	
5	Świadczenia pielęgnacyjne	           428	     178 696	
6	Świadczenia opiekuńcze	         2 207	     434 872	
7	Razem świadczenia	       40 834	  4 451 081	

Ośrodek Pomocy Społecznej w Raciborzu otrzymał z budżetu państwa na realizację świadczeń rodzinnych kwotę 4.646.707 zł, wykonanie wyniosło 4.617.194 zł, czego kwota 4.451.081 zł przeznaczona została na wypłatę świadczeń, a kwota 166.113 zł na pokrycie kosztów związanych z organizacją biura świadczeń rodzinnych, zakupem sprzętu biurowego i komputerowego oraz wynagrodzeniem pracowników. 
Aktualnie w zespole  świadczeń rodzinnych zatrudnionych jest 4 pracowników.  
W okresie od  1 maja br. do dnia 31 grudnia br. przyjęto 2588 wniosków o przyznanie świadczeń rodzinnych i wydano 2653 decyzji.
Ośrodek Pomocy Społecznej po przejęciu obowiązku obsługi wypłaty świadczeń rodzinnych przyjął wszystkie wnioski osób, które się zgłosiły (dziennie przyjmowano około 100 osób), wydał decyzje administracyjne oraz dokonał wypłaty świadczeń rodzinnych w ustawowym terminie, tj. do 15 czerwca br.
Bieżące wypłaty świadczeń rodzinnych dokonywane są w terminie do 15 - go każdego miesiąca na konta osobiste lub za pośrednictwem kasy tut. OPS.

Wnioski.
Do najczęściej występujących problemów przy realizacji świadczeń rodzinnych należy zaliczyć przede wszystkim nieterminowe przekazywanie przez wojewodę środków finansowych oraz zbyt  krótki termin przeznaczony na rozpatrzenie wniosku. 
Największym jednak problemem pozostaje finansowanie świadczeń rodzinnych i to zarówno w kwestii zabezpieczenia wypłat świadczeń jak i odpowiedniej ich realizacji oraz zmieniające się przepisy ustawy oświadczeniach rodzinnych. Zgodnie z ustawą świadczenia rodzinne winny być wypłacone w terminie do 15-go każdego miesiąca. Dekadowy system przekazywania środków nie gwarantuje terminowego ich otrzymania. Podkreślić należy, że świadczenie rodzinne jest świadczeniem obligatoryjnym i ich wypłata w terminie jest obowiązkowa. 
Jednocześnie aktualnie rozpatrywany w sejmie projekt ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadza wiele nowych rozwiązań które nakładają na realizatorów świadczeń rodzinnych dodatkowe zadania związane między innymi z koniecznością weryfikacji dochodów rodziny oraz ściślejszą współpracę z komornikami sądowymi, co przyczyni się do powstania nowych wydatków Ośrodka związanych z realizacją tych dodatkowych zadań. W związku z powyższym dwuprocentowy  wskaźnik udziału kosztów obsługi w wydatkach na świadczenia rodzinne w 2004 roku, jest niewystarczający, ponieważ faktycznie ponoszone wydatki na obsługę tego zadania będą zdecydowanie wyższe. W Ośrodku Pomocy Społecznej wydatki na obsługę świadczeń rodzinnych w 2004 r. były wystarczające tylko dlatego, że przez okres 6 m-cy zatrudniono pracownika na podstawie umowy z Powiatowym Urzędem Pracy – (staż absolwencki) oraz  nie obsadzano  osobnego stanowiska  kierownika świadczeń rodzinnych.

IV. DZIENNY DOM POMOCY SPOŁECZNEJ,
       MIESZKANIA CHRONIONE

Dzienny Dom Pomocy Społecznej.

Jednym z zadań Ośrodka Pomocy Społecznej jest prowadzenie ośrodka wsparcia, którym jest Dzienny Dom Pomocy Społecznej  przy ul. Ocickiej 13a  w Raciborzu. Uczestnikami DDPS są osoby samotne, niepełnosprawne, w wieku poprodukcyjnym, bezradne w sprawach prowadzenia gospodarstwa domowego.
W DDPS panuje miła i domowa atmosfera, która jest udziałem personelu jak i osób uczęszczających do placówki. Podopieczni znajdują tu opiekę, wsparcie, odnajdują poczucie własnej wartości.
W 2004 r. powołana została Rada Dziennego Domu w skład której wchodzi przewodniczący, członkowie oraz kronikarz. Rada wspólnie z kierownikiem Dziennego Domu ustala  plan działania na cały rok.. 
 	W 2004 r. zostało ogłoszonych kilka  konkursów między innymi na nazwę Dziennego Domu. Spośród  wielu propozycji jakie przedstawili podopieczni wybrano nazwę “ISKIERKA”.
Podczas Mikołajkowego spotkania rozstrzygnięto konkurs na najlepiej wykonaną pracę w Dziennym Domu, dwie prace zostały nagrodzone upominkami. Przeprowadzono również wybory miss obiektywu, elegancji, twórczości i uśmiechu.
Podopieczni bardzo chętnie uczestniczą w prowadzonych zajęciach o charakterze muzycznym, kulturalno-oświatowym, rękodzieła artystycznego, imprezach okolicznościowych, wycieczkach, konkursach.
W 2004 r. zorganizowano wyjścia do kina na film “Gdzie jest Nemo”, do muzeum, na wystawy organizowane na terenie miasta Raciborza.
W ramach prowadzonej terapii wykonywano różne prace z drewna, prace plastyczne, krawieckie, które są ozdobą Domu. Materiały do prac ręcznych pozyskiwane są od osób prywatnych, od firm takich jak Rameta, Oman oraz zbierane przez samych podopiecznych podczas wycieczek do lasu.
Przy Dziennym Domu działa  zespół wokalny “Iskierka”, który przygrywa podczas organizowanych  zabaw karnawałowych, walentynkowych, przy wspólnym śpiewaniu kolęd, jak również podczas plenerowych wycieczek czy grilowaniu. 
Dzienny dom zorganizował dużo imprez okolicznościowych takich jak: Dzień Babci, Dziadka, Dzień Kobiet, urodziny podopiecznych. 
Odbywają się również spotkania z ciekawymi osobami np. poetką Raciborza panią Grażyną Drobek-Bukowską, farmaceutką.
Do tradycji Dziennego Domu można zaliczyć spotkania z siostrą zakonną Felicytą Błędowską.  
Bardzo miłe jest to, że emerytowana kierowniczka Domu pani Monika Sitek jest teraz  naszą aktywną wolontariuszką i przyczynia się do rozśpiewania podopiecznych.. 
W 2004 r. z programem artystycznym występowały w Dzienny Domu dzieci ze Szkoły Podstawowej Nr 11 i 15, postulantki z klasztoru przy ul. Starowiejskiej oraz mażoretki Stowarzyszenia Kultury Ziemi Raciborskiej.
Zespół muzyczny “Iskierka” został zaproszony do Domu “Złotej Jesieni” w Raciborzu, gdzie koncertował dla podopiecznych tamtejszej placówki. Zespół również śpiewał pieśni religijne w klasztorze Służebnic Ducha Świętego podczas Misyjnego Dnia Chorych. 
Szczególnie domowa atmosfera panuje podczas Świąt Wielkanocnych oraz Bożego Narodzenia. Dzienny Dom udekorowany jest pracami wykonanymi przez podopiecznych. Odbywają się spotkania świąteczne takie jak śniadanie Wielkanocne i Wigilia podczas których podopieczni otrzymują  paczki świąteczne i mikołajkowe. 

Działalność Dziennego Domu oraz wykonane prace można było zobaczyć w filmie w Raciborskiej Telewizji Kablowej promującym funkcjonowanie Ośrodka w środowisku lokalnym.  

W roku 2004 rozpoczęto prace remontowe. W placówce wyremontowano murek przed wejściem do budynku, odremontowano jeden pokój, zakupiono meble oraz mikrowieżę. Zakupiono również wykładzinę do jadalni, którą planuje się wyremontować w pierwszym kwartale 2005 r. 
W 2004 r. udało się pozyskać różnych sponsorów, którzy oferowali pomoc w postaci darowizny:
3)	Zakład Przemysłu Cukierniczego Mieszko podarował dużą ilość słodyczy, którą podopieczni otrzymywali w ciągu całego roku w formie poczęstunku, jak również paczek świątecznych,
4)	Market Budowlany Oman przekazał w materiały odpadowe w postaci desek, które zostały wykorzystane podczas zajęć terapeutycznych,
5)	sklep spożywczy NOWEX podarował dużą ilość warzyw mrożonych, z których sporządzano dodatkowe posiłki,
6)	Hurtownia warzywna w Strzybniku przekazała jabłka , które wykorzystano do wypieków oraz przetworów.
Do Dziennego Domu uczęszczały w ciągu całego roku średnio miesięcznie 44 osoby. Całkowity koszt wyżywienia wyniósł 50.622 zł. Osoby korzystające z usług Dziennego Domu uiściły w ramach odpłatności kwotę 23 598,- zł. Wydano 9 161 obiadów dwudaniowych oraz 1008 zup z wkładką.  
 
Mieszkania chronione.
Mieszkanie chronione jest formą pomocy społecznej przygotowującą osoby tam przebywające, pod opieką specjalistów, do prowadzenia samodzielnego życia lub zastępującą pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Mieszkanie chronione zapewnia warunki samodzielnego funkcjonowania w środowisku, w integracji ze społecznością lokalną. 
W 2004 r. Ośrodek w ramach otrzymanych środków finansowych uruchomił i wyposażył w niezbędny sprzęt AGD  kolejne cztery mieszkania chronione w budynku przy ul. Mariańskiej 14. Mieszkania te usytuowane są w jednym budynku, co ułatwia kontrolę i prowadzenie nadzoru nad osobami tam przebywającymi. Dodatkową zaletą jest to iż wokół budynku jest duży ogród, gdzie mieszkańcy mogą miło spędzić czas. 

V. WSPÓŁPRACA  Z MEDIAMI,
     INSTUTUCJAMI I ORGANIZACJAMI PORZARZĄDOWYMI

Współpraca z  mediami.
W kwietniu 2004 r. na zlecenie Urzędu Miasta (w związku z wejściem w życie nowej Ustawy o świadczeniach rodzinnych) Ośrodek przygotował wspólnie z firmą JaroFilm z Katowic 5 odcinkowy blok informacyjny o zasadach przyznawania i sposobie składania niezbędnych dokumentów celem uzyskania zasiłków rodzinnych i dodatków.

We wrześniu 2004 r. Ośrodek w kooperacji z Urzędem Miasta i firmą JaroFilm   przygotował film promujący funkcjonowanie Ośrodka Pomocy Społecznej w środowisku lokalnym. Przedstawiono między innymi zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, możliwości korzystania z usług oferowanych przez Ośrodek jak również przedstawiono działalność Dziennego Domu Pomocy Społecznej oraz mieszkań chronionych. 
Filmy powyższe były emitowane w Raciborskiej Telewizji Kablowej.

Współpraca z instytucjami i organizacjami pozarządowymi.
Współpraca z instytucjami i organizacjami pozarządowymi odbywała się równolegle na dwóch płaszczyznach:
1)	jako wzbogacenie podstawowej oferty pracy socjalnej,
2)	zlecenia realizacji niektórych zadań z zakresu pomocy społecznej organizacjom pozarządowym.
Współpraca prowadzona była z niżej wymienionymi instytucjami i organizacjami:
1)	Powiatowy Urząd Pracy,
2)	Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie,
3)	Starostwo Powiatowe,
4)	Sąd Rejonowy,
5)	Komornik przy Sądzie Rejonowym,
6)	Komenda Powiatowa Policji,
7)	Straż Miejska,
8)	Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
9)	Urząd Skarbowy,
10)	Szpital Rejonowy,
11)	Centrum Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
12)	Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy w Krzanowicach,
13)	Caritas Diecezji Opolskiej – parafie,
14)	Stowarzyszenie Przyjaciół Człowieka “Tęcza”,
15)	Stowarzyszenie”PERSONA” na Rzecz Promocji i Ochrony Zdrowia Psychicznego,
16)	Polski Czerwony Krzyż,
17)	Polski Komitet Pomocy Społecznej,
18)	Szkoły Podstawowe, Gimnazja,
19)	Zgromadzenie Misyjne Służebnic Ducha Świętego “Anuntiatta”,
20)	Administracje budynków mieszkaniowych.

VI. DZIAŁANIA PODEJMOWANE W CELU POPRAWY WARUNKÓW PRACY W OPS RACIBÓRZ
      	Spośród szeregu działań podjętych w 2004 r. w celu poprawy istniejących warunków pracy, należy wymienić:
1) w zakresie remontów przy ul. Sienkiewicza 1:
a)	Malowanie pokoi, korytarza na II piętrze,
b)	Remont i adaptację pomieszczeń na potrzeby nowego Działu świadczeń rodzinnych na parterze budynku.
Prace związane z malowaniem, wymianą  pokrycia podłóg są wykonywane w systemie gospodarczym przez zatrudnionego w Ośrodku konserwatora-magazyniera, co pozwoliło na zaoszczędzenie środków finansowych;

2) w zakresie remontów przy ul. Ocickiej 13a:
a)	Malowanie i wymianę podłogi w jednym z pomieszczeń w DDPS,
b)	Wyremontowanie murka przed wejściem do budynku.

3) w zakresie inwestycji, komputeryzacji i wyposażenia 
W ramach otrzymanych środków finansowych na inwestycje w wys. 45.000,- ze środków    gminy z oraz 17.874,- ze środków budżetu państwa (przeznaczonych na uruchomienie powstałego od 1.05.04 r. działu świadczeń rodzinnych), wykonano nową sieć komputerową i telefoniczną. Zakupiono nową centralę telefoniczną oraz 9 zestawów komputerowych, 4 drukarki laserowe, uzupełniono programy komputerowe. 
Dzięki modernizacji, każdy z pokoi posiada własny telefoniczny numer wewnętrzny, sprzęt komputerowy został wymieniony na lepszy o wyższych parametrach technicznych, co umożliwiło spięcie komputerów w sieci, wdrożenie programu Familia na świadczenia rodzinne oraz wdrożenie I etapu wprowadzania danych do programu DAR-POMOST z pomocy społecznej. Podłączenie komputerów do sieci internetowej ułatwiło prace związane z uruchomieniem Biuletynu Informacji Publicznej, zamieszczanie informacji o przetargach, dostęp do stron internetowych Urzędu Miasta, Urzędu Wojewódzkiego, Ministerstwa Polityki Społecznej, itd. 

Zakupiono meble i sprzęt biurowy do Działu Świadczeń Rodzinnych ze środków zleconych otrzymanych na utrzymanie działu świadczeń rodzinnych;

4) inne remonty
W 2004 r. na terenie Ośrodka miały miejsce dwie awarie - kanalizacyjna i wodociągowa, co wiązało się z wymianą w pomieszczeniach piwnicznych części instalacji wodociągowej, i kanalizacyjnej.

VII.  ZASOBY KADROWE OPS W RACIBORZU
Według  stanu  na  dzień  31  grudnia  2004  roku  Ośrodek  Pomocy  Społecznej  w  Raciborzu  zatrudniał  55  pracowników  z  czego:
1)	47 osób to pracownicy  merytoryczni,
2)	6 osób to pracownicy obsługi,       
3)	2 osoby przebywają na urlopie wychowawczym, 
4)	2 wakaty (terapeuta w DDPS,  psycholog).
Najwięcej  pracowników  zatrudnionych  było (wg  stanu  na  dzień  31.12.2004 roku)  w  Dziale  Pomocy  Środowiskowej – 27 osób (w tym 23 pracowników socjalnych).
 
Wykształcenie  pracowników  merytorycznych  OPS  przedstawia  się  następująco:
1)	25 osób - studia wyższe magisterskie,
2)	4 osoby - studia wyższe licencjackie,
3)	12 osób – szkoła pracownika socjalnego,          
4)	8 osób - średnie wykształcenie.

W  grupie  osób  posiadających  wykształcenie  wyższe  magisterskie  4  osoby  posiadają ukończone  studia  podyplomowe (1 osoba - administrację i zarządzanie, 2 osoby organizację i  zarządzanie w  pomocy  społecznej oraz 1 osoba socjoterapię i terapię pedagogiczną).

Analizując poziom wykształcenia osób  zatrudnionych w Ośrodku Pomocy Społecznej w  Raciborzu zauważyć należy, iż stale wzrastają kwalifikacje pracowników. W porównaniu z rokiem ubiegłym wzrosła liczba osób posiadających wykształcenie wyższe magisterskie (3 osoby), szkołę pracownika socjalnego (3 osoby).

W związku z powstaniem przy Ośrodku Pomocy Społecznej w Raciborzu Zespołu ds. świadczeń  rodzinnych w zespole tym aktualnie pracuje 4 pracowników. 
   
W miesiącu  listopadzie 2004 r. została  przeprowadzona pierwsza ocena jakości  pracy 53  pracowników Ośrodka. Średnia oceny jakości pracy kształtowała się na poziomie bardzo dobrym. Na podstawie oceny przyznano nagrody na Dzień Pracownika Socjalnego. Wnioski wynikające z oceny jakości pracy i samooceny pracownika zostały uwzględnione w planie pracy Ośrodka na 2005 r.

W 2004 r. pracownicy OPS korzystali z niżej wymienionych szkoleń organizowanych przez  Śląski Urząd Wojewódzki i Ośrodek Kształcenia Samorządu Terytorialnego w Katowicach:

1)	“Nowa ustawa o pomocy społecznej  ustalenia prawne i  przyznawanie świadczeń“- 2 osoby,                                                                                        
2)	 “Przyznawanie  świadczeń z pomocy społecznej na nowych zasadach”                   - 2  osoby,
3)	“Wykorzystanie środków funduszy strukturalnych Unii Europejskiej dla organizacji pozarządowych                                                                                                            - 1 osoba,
4)	“Prawo o zamówieniach publicznych”                                                                        - 1 osoba,
5)	“Rola Europejskiego Funduszu Społecznego na rzecz projektów i programów w zakresie pomocy społecznej dla Ośrodków Pomocy Społecznej”                                             - 1 osoba,
6)	“Zasady kierowania do domów pomocy społecznej”                                                    4 osoby,                   
7)	“Nowe rozwiązania w ustawie o pomocy społecznej w roku 2004 w odniesieniu do ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego”                                                        - 1 osoba,
8)	“Kontrakt socjalny”                                                                                                      - 2 osoby,
9)	Warsztaty udoskonalające umiejętność pracy socjalnej w zakresie negocjowania kontraktu socjalnego”                                                                                                                   - 2 osoby,
10)	“Ustawa o zatrudnieniu socjalnym”                                                                             - 1 osoba,
11)	“ Płatnik – nowe uwarunkowania prawne”                                                                 -  2 osoby,
12)	“Ustawa o świadczeniach rodzinnych”                                                                        - 2 osoby,
13)	“Program – świadczenia rodzinne”                                                                              - 2 osoby,
14)	“Ustalenia prawne i przyznawanie świadczeń rodzinnych”                                         - 1 osoba.
Poza  szkoleniami  organizowanymi przez jednostki  wojewódzkie oraz  miejskie  w Ośrodku Pomocy  Społecznej  przyjęto  system   spotkań  z  pracownikami, na których  omawiane  są  problemy  bieżące  oraz  prowadzone  są  systematyczne  szkolenia. W czasie  spotkań  między  innymi  przeprowadzono  szkolenia  dotyczące  zmian ustawy o pomocy społecznej, procedur  administracyjnych w pomocy społecznej,  ustawy o świadczeniach  rodzinnych.  

VIII. ANALIZA STOPNIA REALIZACJI WNIOSKÓW ZE SPRAWOZDANIA ZA ROK 2003

Remont budynku , a zwłaszcza adaptacja  pomieszczeń drugiego piętra.
W 2004 r zakończono malowanie i adaptację pokoi oraz korytarza na II piętrze. Na dzień dzisiejszy pomieszczenia na II piętrze zajmują  pracownicy socjalni. Pomieszczenia na parterze budynku zostały wyremontowane i zaadaptowane na potrzeby nowego działu świadczeń rodzinnych. Wszystkie prace remontowo-adaptacyjne zostały wykonane przez pracownika Ośrodka zatrudnionego na stanowisku konserwator-magazynier.
 
Aktualizacja  i uzupełnienie sprzętu komputerowego wraz z oprogramowaniem.
W ramach otrzymanych środków finansowych na inwestycje wykonano nową sieć komputerową i telefoniczną. Zakupiono nową centralę telefoniczną oraz 9 zestawów komputerowych, 4 drukarki laserowe, uzupełniono programy komputerowe. 
Dzięki wymianie centrali telefonicznej, każdy z pokoi posiada własny numer wewnętrzny. Wymiana sprzętu komputerowego na lepszy o wyższych parametrach technicznych,  umożliwiło spięcie komputerów w sieć, wdrożenie programu Familia na świadczenia rodzinne, oraz zakończono wdrażanie  I etapu wprowadzania danych do programu DAR-POMOST z pomocy społecznej. 
Podłączenie komputerów do sieci internetowej ułatwiło prace związane z uruchomieniem Bilutetynu Informacji Publicznej.
Dzięki tym inwestycjom znacznie poprawiły się warunki pracy w Ośrodku.

Dostosowanie ilości pracowników socjalnych do norm wskazanych przez Ustawę o       
pomocy społecznej.
 Z uwagi na brak środków finansowych wniosek ten nie został zrealizowany.

IX. WNIOSKI NA 2005 ROK 

1.	Stworzenie projektu i kosztorysu dotyczącego likwidacji barier architektonicznych: wykonanie podjazdu dla osób niepełnosprawnych i matek z dziećmi na wózkach.

2.	Zlecenie oceny stanu technicznego budynku ze szczególnym uwzględnieniem sieci wodnej i kanalizacyjnej.

3.	Kontynuacja doskonalenia istniejącej już sieci informatycznej oraz ciąg dalszy wdrażania programów niezbędnych w pracy Działu Świadczeń i Działu Finansowo-Księgowego.

WYKAZ WYKRESÓW I TABEL 
Wykres nr 1. Klienci Ośrodka Pomocy Społecznej w latach 2001-2004.
Wykres nr 2. Powody udzielania pomocy klientom Ośrodka pomocy Społecznej w 2004 r.
Tabela nr 1. Zadania własne w 2004 r.
Tabela nr 2. Zadania zlecone w 2004 r.
Tabela nr 3. Liczba osób, którym wypłacono  świadczenia  w ramach zadań zleconych w latach 2001-2004.       
Tabela nr 4. Decyzje odmowne.
Tabela nr 5. Liczba mieszkańców Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004, których ostatnim miejscem stałego pobytu była gmina Racibórz. 
Tabela nr 6. Przyczyny (dysfunkcja dominująca) bezdomności osób z Raciborza zamieszkałych w  Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004.
Tabela nr 7. Źródła dochodu osób z Raciborza zamieszkałych w  Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004. 
Tabela nr 8. Poziom wykształcenia osób z Raciborza zamieszkałych w  Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004.
Tabela nr 9. Liczba osób niepełnosprawnych z Raciborza zamieszkałych w Domu dla Ludzi. Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004.
Tabela nr 10. Powody opuszczenia Domu dla Ludzi Bezdomnych “Arka N.” w okresie od 2003-2004.
Tabela nr 11. Liczba mieszkanek Centrum Matki z Dzieckiem “Maja”, których ostatnim miejscem zamieszkania jest gmina Racibórz w 2004 r.
Tabela nr  12. Powody zamieszkania w Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w  2004 r.
Tabela nr 13. Kto skierował do Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w 2004 r.
Tabela nr 14. Źródła dochodu mieszkanek Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w  2004 r.
Tabela nr 15.  Poziom wykształcenia mieszkanek Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w  2004 r.
Tabela nr 16. Liczba kobiet niepełnosprawnych zamieszkałych w Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w 2004 r.
Tabela nr 17. Powody opuszczenia Centrum Matki z Dzieckiem “Maja” w 2004 r. 
Tabela nr 18. Świadczeniobiorcy i wydatki na świadczenia rodzinne.